Światło na ścieżkach gnozy

Posted on kw. 2, 2013

Światło na ścieżkach gnozy

 

Esej o twórczości Jerzego Prokopiuka

Tekst i zdjęcia (c) Leszek Matela

 

Doprawdy trudno sobie wyobrazić, jaka by była wiedza współczesnych Polaków na temat ezoteryki, gnozy, Steinera, Junga i wielu innych ważnych dziedzin sprzyjających rozwojowi duchowemu, gdyby nie działalność Jerzego Prokopiuka. Począwszy od lat 60-tych XX wieku tłumaczył dzieła wielu znaczących myślicieli, opatrywał je wstępami i komentarzami. Powstało łącznie około 400 esejów, rozpraw i artykułów oraz ponad 120 przekładów książek z języka niemieckiego, francuskiego i angielskiego. Stworzono też unikalne pismo GNOSIS z J. Prokopiukiem jako redaktorem naczelnym. Powstał również klub Gnosis, znakomite forum wymiany myśli ezoterycznej.

http://www.gnosis.art.pl/

Jerzy Prokopiuk zdjęcie (c) Leszek Matela Z Jerzym nawiązałem kontakt na przełomie 1978 i 79 roku, po jego wykładzie o gnozie i psychologii Junga w klubie PAX w Toruniu. Przygotowywałem się wówczas do napisania pracy magisterskiej dotyczącej motywów mistycznych i orientalnych w prozie laureata Nagrody Nobla Hermanna Hessego. A że temat był bliski jego sercu, wymienialiśmy przez dobre kilka lat opinie najpierw o Hessem, a potem też o wielu innych zagadnieniach z pogranicza ezoteryki i literatury. W międzyczasie powstały też moje artykuły o Goethem jako ezoteryku, o Steinerze, teozofii, mistyce chrześcijańskiej, parapsychologii i dziedzinach pokrewnych. Inspirowała mnie też sztuka przekładu, w której Jerzy Prokopiuk był dla mnie wzorem. W duchu tej fascynacji dokonałem wyboru i przełożyłem aforyzmy H. Hessego, następnieopowiadania G. Zwerenza (wydane w prasie podziemnej),a później też utwory m.in. G. Meyrinka i P. Bichsela (te ostatnie wydane przez wydawnictwo KOS). Z tej też inspiracji stworzyłem jedyny do tej pory w Polsce słownik psychotroniczny niemiecko-polski i polsko-niemiecki, wydany również przez katowicki KOS.

Praca translatorska, wspomniane wstępy i opracowania, a potem odczyty i innego rodzaju działania Jerzego Prokopiuka dały wielu osobom możliwość zetknięcia się z głęboką wiedzą duchową. Młodszemu pokoleniu warto przypomnieć, że dobra książka stanowiła w latach 70-tych i 80-tych towar deficytowy, a przeczytanie czegoś, co ocierało się o gnozę i ezoterykę było marzeniem ściętej głowy. Pamiętam to dokładnie, bo sam poszukiwałem w antykwariatach i bibliotekach przedwojennych wydań tego typu publikacji i było to zadanie niezwykle trudne. I wtedy Jerzy podsunął dyrektorowi Instytutu Austriackiego w Warszawie listę książek z zakresu szeroko pojętej literatury ezoterycznej, o które warto by było uzupełnić tamtejszą bibliotekę. Pomysł wyborny. Dzięki temu, w latach głębokiego komunizmu, wspaniałe, niedostępne gdzie indziej w kraju pozycje można tam było wypożyczać.

Dziś twórczość dostojnego jubilata (rocznik 1931) jest porządkowana i uzupełniana ciągle o nowe eseje. W wydawnictwie KOS ukazały się 4 książki Jerzego Prokopiuka.

PIĘKNO JEST TYLKO GNOZY POCZĄTKIEM

To znakomity zbiór esejów ukazujący rolę gnozy we wszystkich dziedzinach sztuki: w muzyce, malarstwie, teatrze, literaturze, poezji oraz w filmie. Prześledzimy w nim wraz z autorem gnostyczne wątki w literaturze, od klasyków takich jak Szekspir, Goethe, Schiller, Novalis, Blake, poprzez m.in. Meyrinka, Kafkę, Hessego, a na filmowym odczytaniu gnozy w Matrixie skończywszy.

http://www.kos.com.pl/piekno_jest_tylko_gnozy_poczatkiem_prokopiuk.html

MÓJ JUNG

Jerzy Prokopiuk poświęca tym razem swój zbiór esejów Carlowi Gustavowi Jungowi, twórcy psychologii głębi i człowiekowi, który pozwala nam spojrzeć na nasze życie wewnętrzne zupełnie z innej perspektywy. Jak pisze autor, „psychologii jungowskiej niepodobna zrozumieć, jeśli nie uwzględni się, że stanowi ona swoistą syntezę, na którą składają się z jednej strony wnioski, do jakich doprowadziły Junga jako psychologa i psychiatrę, z drugiej jednak także jego poglądy gnostyckie i antropologiczno- filozoficzne”. Nic dziwnego, że poszczególne rozdziały książki omawiają niekiedy bardzo odległe od siebie zagadnienia i metody poznawcze, takie jak choćby alchemia, astrologia, problem zła, sens życia, nauka o symbolach, techniki psychoterapeutyczne i wiele, wiele innych. Dzięki temu powstało dość ciekawe kompendium wiedzy o Jungu.
http://www.kos.com.pl/moj_jung_prokopiuk.html

LUCIFERIANA: MIĘDZY LUCYFEREM A CHRYSTUSEM

Autor przedstawia w książce ciekawe rozważania o roli Lucyfera, oparte w dużej mierze o poglądy na ten temat Rudolfa Steinera. Wiele w tej pracy osobistych wątków i rozmyślań duchowych. Niektóre zapiski przyjmują formę intymnego pamiętnika. Jerzy Prokopiuk prezentuje również w swoim zbiorze esejów w dość zwięzły sposób własną teorię gnozy. Można śmiało powiedzieć, że mamy do czynienia z ciekawym świadectwem człowieka poszukującego. Nie ze wszystkimi przemyśleniami łatwo jest się zgodzić, ale z pewnością poczytać warto.

http://www.kos.com.pl/luciferiana_prokopiuk.html